Viêm da tiếp xúc do bụi phấn côn trùng


1. Định nghĩa: Là trạng thái viêm da kích ứng với hóa chất tiết ra từ côn trùng. Biểu hiện lâm sàng bằng các đám da đỏ, mụn nước và ngứa rát, bệnh tiến triển có tính chất theo mùa sinh sản và hoạt động của côn trùng

2. Nguyên nhân

Nguyên nhân do các loại côn trùng như kiến ba khoang (Paederus) bướm đục thân lúa (tryporyza). Các côn trùng này sống ở chỗ có phân, rác, cỏ mục, đầm, đồng lúa.. Các loại côn trùng này tiết ra một chất gọi là pederin, chất này khi bôi lên da gây phản ứng viêm mạnh, tạo ra các phỏng nước. Bệnh dịch thường xảy ra vào mùa hè, khi mưa làm ngập chỗ trú ẩn của côn trùng, bay vào nhà theo ánh đèn. Bệnh nhân vô ý chạm phải côn trùng hoặc dịch tiết côn trùng.

3. Lâm sàng

Biểu hiện lâm sàng của bệnh khá đặc trưng. Tại vị trí tiếp xúc với côn trùng hoặc dịch tiết của chúng xuất hiện phản ứng viêm da. Ban đầu chỉ có một hoặc vài đám da đỏ, dài như vết cào xước, hơi phù nề, kích thước từ vài mm đến vài cm. Sau vài giờ hoặc một ngày xuất hiện mụn nước, bọng nước giữa dát. Tổn thương đặc hiệu là các vệt dài, dấu ấn điểm chỉ (finger print). Vị trí tại các nơi tiếp xúc bất kỳ (chủ yếu phần hở). Nếu bệnh nhẹ, người bệnh chỉ cảm thấy rát, ngứa, nổi một vài vết đỏ lấm tấm kèm mụn nước, mụn mủ nhỏ. Sau 3-5 ngày, tổn thương khô mà không thành phỏng nước, bọng mủ. Nếu nặng hơn, thương tổn rộng, bọng nước, bọng mủ nông lan rộng, có thể trợt loét, hoại tử.

4. Điều trị bệnh

- Điều trị chung: Loại bỏ tránh tiếp xúc với các dị nguyên. Vệ sinh sạch sẽ nhà cửa, giường chiếu, khăn lau mặt...
- Các thuốc kháng Histamin, giải mẫn cảm.
- Cân nhắc một đợt kháng sinh nếu tổn thương rộng.
- Tại chỗ bôi các thuốc dịu da, sát khuẩn như dung dịch Jarish.. tránh dùng các thuốc bôi corticoid vì hạn chế liền vết thương.
- Bôi kem kháng sinh tại chỗ như Fucidin.

5. Phòng bệnh
Tránh đứng dưới bóng đèn sáng nơi công cộng, nếu thấy kiến ba khoang xuất hiện ở dưới ánh đèn, cần tránh và đứng xa chúng. Nếu bị cắn hay lỡ tay đập chết chúng trên da mình thì cần rửa sạch càng nhanh càng tốt nơi bị dính độc tố bằng xà phòng. Sau đó đi khám bác sĩ chuyên khoa da liễu.

TS. Bùi Thị Vân
Khoa Da liễu – Dị ứng – Bệnh viện TƯQĐ 108

Chia sẻ