(Kiến Thức) - Bệnh viện T.Ư Quân đội 108 đã ứng dụng kỹ thuật Xạ trị lập thể định vị thân bằng CyberKnife cho bệnh nhân ung thư phổi (UTP) không tế bào nhỏ. Loại “phẫu thuật” không xâm lấn này có độ chính xác cao, có thể thay thế cho phẫu thuật mở mà không chảy máu.
Đây là cứu cánh cho bệnh nhân UTP giai đoạn sớm không có khả năng phẫu thuật và cho kết quả sống thêm tương đương với phẫu thuật với tác dụng phụ tối thiểu.
Tử vong hàng đầu mà không có triệu chứng
Anh Nguyễn Văn H. (47 tuổi ở Hà Nội) đang rất khoẻ mạnh, khi đi kiểm tra sức khoẻ định kỳ mới phát hiện UTP giai đoạn sớm nhưng không thể phẫu thuật. Anh đã áp dụng phương pháp điều trị xạ trị lập thể định vị thân bằng CyberKnife cho phép tăng liều xạ trực tiếp vào khối u, đồng thời giảm các tai biến và biến chứng với các tổ chức lành. Nhờ đáp ứng tốt, sau điều trị 6 tháng khối u của anh đã giảm được 75%.
Trao đổi với phóng viên, GS.TS Nguyễn Bá Đức, Phó Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam cho biết, UTP là loại ung thư thường gặp gây tử vong hàng đầu ở nam giới và đứng thứ hai ở nữ giới. Theo ghi nhận tình trạng ung thư ở Hà Nội, UTP chiếm 20% đứng đầu trong hàng trăm loại ung thư. Điều đáng nói ở giai đoạn sớm, bệnh không có triệu chứng. Các triệu chứng đặc biệt ít ở các trường hợp khối u xuất phát từ ngoại vi phổi. Có khoảng 5% bệnh nhân UTP không có triệu chứng lúc chẩn đoán. Các bệnh nhân này thường được phát hiện trong khi kiểm tra sức khoẻ, hoặc khi đến bệnh viện vì một bệnh khác không liên quan hoặc trên phim chụp ngực trước khi phẫu thuật. Thực tế, có khoảng 13% người bệnh không có biểu hiện bất cứ một triệu chứng nào khi khối u của họ được phát hiện. Hầu hết bệnh nhân UTP có triệu chứng ở giai đoạn tiến triển. Triệu chứng hay gặp nhất của bệnh là ho kéo dài.
Anh Nguyễn Văn H. (47 tuổi ở Hà Nội) đang rất khoẻ mạnh, khi đi kiểm tra sức khoẻ định kỳ mới phát hiện UTP giai đoạn sớm nhưng không thể phẫu thuật. Anh đã áp dụng phương pháp điều trị xạ trị lập thể định vị thân bằng CyberKnife cho phép tăng liều xạ trực tiếp vào khối u, đồng thời giảm các tai biến và biến chứng với các tổ chức lành. Nhờ đáp ứng tốt, sau điều trị 6 tháng khối u của anh đã giảm được 75%.
Trao đổi với phóng viên, GS.TS Nguyễn Bá Đức, Phó Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam cho biết, UTP là loại ung thư thường gặp gây tử vong hàng đầu ở nam giới và đứng thứ hai ở nữ giới. Theo ghi nhận tình trạng ung thư ở Hà Nội, UTP chiếm 20% đứng đầu trong hàng trăm loại ung thư. Điều đáng nói ở giai đoạn sớm, bệnh không có triệu chứng. Các triệu chứng đặc biệt ít ở các trường hợp khối u xuất phát từ ngoại vi phổi. Có khoảng 5% bệnh nhân UTP không có triệu chứng lúc chẩn đoán. Các bệnh nhân này thường được phát hiện trong khi kiểm tra sức khoẻ, hoặc khi đến bệnh viện vì một bệnh khác không liên quan hoặc trên phim chụp ngực trước khi phẫu thuật. Thực tế, có khoảng 13% người bệnh không có biểu hiện bất cứ một triệu chứng nào khi khối u của họ được phát hiện. Hầu hết bệnh nhân UTP có triệu chứng ở giai đoạn tiến triển. Triệu chứng hay gặp nhất của bệnh là ho kéo dài.
Thực hiện xạ phẫu bằng CyberKnife tại Bệnh viện T.Ư Quân đội 108.
Khó thở, ho có đờm lẫn máu và đau ngực cũng có thể là dấu hiệu chỉ điểm của UTP. Một thời gian sau người bệnh có thể gầy sút, mệt mỏi, thở nông, khàn giọng, khó nuốt, đau xương, thở khò khè và tràn dịch màng phổi...
“Phẫu thuật” chính xác không cần gây mê
PGS.TS. BS Nguyễn Đình Tiến, Chủ nhiệm Khoa Lao và bệnh phổi, Bệnh viện T.Ư Quân đội 108 cho hay, điều trị UTP hiện nay là điều trị theo hướng đa mô thức bao gồm phẫu thuật, xạ trị, hóa chất, điều trị đích. Xạ trị lập thể định vị thân (SBRT) bằng CyberKnife là một kỹ thuật tiên tiến mới được ứng dụng nhờ sự ra đời của máy xạ phẫu CyberKnife. Phương pháp này được chỉ định cho các bệnh nhân UTP giai đoạn sớm không có khả năng phẫu thuật do các bệnh lý kết hợp như bệnh lý phổi có giảm chức năng hô hấp, bệnh lý tim mạch, đái tháo đường... hoặc bệnh nhân không có nguyện vọng phẫu thuật. Trên thực tế khoảng 20% BN UTP giai đoạn sớm nhưng không có khả năng phẫu thuật.
Theo ThS.BS Bùi Quang Biểu, Chủ nhiệm Khoa Xạ trị - Xạ phẫu, Bệnh viện T.Ư Quân đội 108, xạ trị lập thể định vị thân bằng CyberKnife được coi là hình thức “phẫu thuật” bằng tia xạ không xâm lấn dưới hướng dẫn hình ảnh theo thời gian thực với độ chính xác < 1mm, có thể thay thế phẫu thuật mở. Phương pháp này đã được Hiệp hội Thuốc và Thực phẩm Mỹ (FDA) chứng nhận khả năng điều trị hiệu quả các khối u và tổn thương ở nhiều vị trí trong cơ thể như não, tủy sống, phổi, gan, thận, tiền liệt tuyến... với độ chính xác cao, ít tác dụng phụ cho tổ chức lành, đặc biệt các khối u và tổn thương có hình dạng phức tạp, nằm gần các tổ chức quan trọng. Các bệnh nhân được chỉ định xạ trị lập thể định vị thân bằng CyberKnife sau khi khám xét lâm sàng, làm các xét nghiệm thường quy và sinh thiết chuẩn đoán tuýp mô bệnh học, chẩn đoán giai đoạn bệnh. Trước điều trị, bệnh nhân phải được hội chẩn bác sĩ xạ trị, bác sỹ nội khoa ung thư để thống nhất chỉ định điều trị. Khi xạ phẫu và xạ trị lập thể định vị thân bằng CyberKnife, bệnh nhân không cần khung cố định, không cần gây mê, không rạch da, không đau và không chảy máu. Kế hoạch điều trị được lập và thực hiện chính xác trên máy tính với phần mềm chuyên dụng, đảm bảo sự chính xác và an toàn. Tùy theo tính chất của khối u có thể tiến hành điều trị từ 1 - 5 lần, mỗi ngày 1 lần, mỗi lần khoảng 30 - 90 phút.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Đình Tiến, phương pháp này đã khắp phục được các nhược điểm của kỹ thuật xạ trị thông thường, cho phép nâng liều điều trị tại khối u và giảm liều chiếu đối với các tổ chức lành xung quanh, do đó làm tăng khả năng kiểm soát khối u, đồng thời làm giảm các tai biến, biến chứng đối với các tổ chức lành. Các nghiên cứu cho thấy, kỹ thuật này cho kết quả điều trị tốt hơn xạ trị thông thường và tương đương với phẫu thuật ở các bệnh nhân UTP dạng không tế bào nhỏ giai đoạn sớm T1-2, N0, M0 với tỷ lệ kiểm soát tại chỗ từ 88 – 94%, thời gian sống thêm sau 2 – 3 năm từ 43 – 88%.
Tuy nhiên, kỹ thuật xạ trị lập thể định vị thân chỉ nên áp dụng ở các bệnh viện có đội ngũ cán bộ nhân viên được đào tạo bài bản và có trang thiết bị đồng bộ cho phép khắc phục được sự di động của khối u phổi trong điều trị. Hiện nay, tại Bệnh viện Trung ương quân đội 108, Khoa Xạ trị - Xạ phẫu đã phối hợp với Khoa Lao và Bệnh phổi, thực hiện thường quy kỹ thuật này trên hệ thống máy CyberKnife và điều trị thành công cho một số bệnh nhân.
Thúy Nga
“Phẫu thuật” chính xác không cần gây mê
PGS.TS. BS Nguyễn Đình Tiến, Chủ nhiệm Khoa Lao và bệnh phổi, Bệnh viện T.Ư Quân đội 108 cho hay, điều trị UTP hiện nay là điều trị theo hướng đa mô thức bao gồm phẫu thuật, xạ trị, hóa chất, điều trị đích. Xạ trị lập thể định vị thân (SBRT) bằng CyberKnife là một kỹ thuật tiên tiến mới được ứng dụng nhờ sự ra đời của máy xạ phẫu CyberKnife. Phương pháp này được chỉ định cho các bệnh nhân UTP giai đoạn sớm không có khả năng phẫu thuật do các bệnh lý kết hợp như bệnh lý phổi có giảm chức năng hô hấp, bệnh lý tim mạch, đái tháo đường... hoặc bệnh nhân không có nguyện vọng phẫu thuật. Trên thực tế khoảng 20% BN UTP giai đoạn sớm nhưng không có khả năng phẫu thuật.
Theo ThS.BS Bùi Quang Biểu, Chủ nhiệm Khoa Xạ trị - Xạ phẫu, Bệnh viện T.Ư Quân đội 108, xạ trị lập thể định vị thân bằng CyberKnife được coi là hình thức “phẫu thuật” bằng tia xạ không xâm lấn dưới hướng dẫn hình ảnh theo thời gian thực với độ chính xác < 1mm, có thể thay thế phẫu thuật mở. Phương pháp này đã được Hiệp hội Thuốc và Thực phẩm Mỹ (FDA) chứng nhận khả năng điều trị hiệu quả các khối u và tổn thương ở nhiều vị trí trong cơ thể như não, tủy sống, phổi, gan, thận, tiền liệt tuyến... với độ chính xác cao, ít tác dụng phụ cho tổ chức lành, đặc biệt các khối u và tổn thương có hình dạng phức tạp, nằm gần các tổ chức quan trọng. Các bệnh nhân được chỉ định xạ trị lập thể định vị thân bằng CyberKnife sau khi khám xét lâm sàng, làm các xét nghiệm thường quy và sinh thiết chuẩn đoán tuýp mô bệnh học, chẩn đoán giai đoạn bệnh. Trước điều trị, bệnh nhân phải được hội chẩn bác sĩ xạ trị, bác sỹ nội khoa ung thư để thống nhất chỉ định điều trị. Khi xạ phẫu và xạ trị lập thể định vị thân bằng CyberKnife, bệnh nhân không cần khung cố định, không cần gây mê, không rạch da, không đau và không chảy máu. Kế hoạch điều trị được lập và thực hiện chính xác trên máy tính với phần mềm chuyên dụng, đảm bảo sự chính xác và an toàn. Tùy theo tính chất của khối u có thể tiến hành điều trị từ 1 - 5 lần, mỗi ngày 1 lần, mỗi lần khoảng 30 - 90 phút.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Đình Tiến, phương pháp này đã khắp phục được các nhược điểm của kỹ thuật xạ trị thông thường, cho phép nâng liều điều trị tại khối u và giảm liều chiếu đối với các tổ chức lành xung quanh, do đó làm tăng khả năng kiểm soát khối u, đồng thời làm giảm các tai biến, biến chứng đối với các tổ chức lành. Các nghiên cứu cho thấy, kỹ thuật này cho kết quả điều trị tốt hơn xạ trị thông thường và tương đương với phẫu thuật ở các bệnh nhân UTP dạng không tế bào nhỏ giai đoạn sớm T1-2, N0, M0 với tỷ lệ kiểm soát tại chỗ từ 88 – 94%, thời gian sống thêm sau 2 – 3 năm từ 43 – 88%.
Tuy nhiên, kỹ thuật xạ trị lập thể định vị thân chỉ nên áp dụng ở các bệnh viện có đội ngũ cán bộ nhân viên được đào tạo bài bản và có trang thiết bị đồng bộ cho phép khắc phục được sự di động của khối u phổi trong điều trị. Hiện nay, tại Bệnh viện Trung ương quân đội 108, Khoa Xạ trị - Xạ phẫu đã phối hợp với Khoa Lao và Bệnh phổi, thực hiện thường quy kỹ thuật này trên hệ thống máy CyberKnife và điều trị thành công cho một số bệnh nhân.
Thúy Nga