Những dấu hiệu không được bỏ qua
Theo khuyến cáo của American Society of Hematology, có những dấu hiệu mà người bệnh giảm tiểu cầu tuyệt đối không được bỏ qua và cần được đưa đến bệnh viện ngay lập tức thay vì tự theo dõi tại nhà, như: đau đầu dữ dội, xuất hiện đột ngột kèm buồn nôn hoặc nôn; cảm giác chóng mặt, lơ mơ, thay đổi ý thức hoặc ngủ nhiều bất thường. Một số trường hợp có biểu hiện nhìn mờ, chảy máu cam hoặc chảy máu chân răng kéo dài không cầm, hay nghiêm trọng hơn là nôn ra máu, đi ngoài phân đen, tiểu ra máu. Đặc biệt, bất kỳ va chạm nào vào vùng đầu, dù nhẹ, cũng có thể tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết nội sọ.
Hình ảnh bệnh nhân xuất huyết giảm tiểu cầu
Chăm sóc đúng cách cho người bệnh
Bên cạnh việc nhận biết dấu hiệu nguy hiểm, chăm sóc đúng cách tại nhà đóng vai trò rất quan trọng trong việc phòng ngừa biến chứng.
Chăm sóc cá nhân: Người bệnh cần đặc biệt chú ý đến các hoạt động sinh hoạt hằng ngày, bắt đầu từ những việc tưởng chừng đơn giản như vệ sinh cá nhân. Việc chải răng cần được thực hiện nhẹ nhàng với bàn chải lông mềm để tránh tổn thương nướu, đồng thời hạn chế tối đa các thao tác có thể gây chảy máu như dùng tăm hay chỉ nha khoa. Với nam giới, việc cạo râu nên sử dụng máy cạo điện thay vì lưỡi lam để giảm nguy cơ trầy xước da. Ngay cả thói quen xì mũi cũng cần được điều chỉnh, tránh thực hiện quá mạnh vì có thể gây chảy máu.
Chế độ dinh dưỡng: Chế độ ăn uống cũng cần được điều chỉnh phù hợp. Thức ăn nên được chế biến mềm, dễ nuốt nhằm hạn chế tổn thương niêm mạc miệng và đường tiêu hóa. Những thực phẩm cứng, sắc cạnh hoặc quá nóng đều có thể làm tăng nguy cơ chảy máu và cần được tránh. Bên cạnh đó, người bệnh cần duy trì đủ lượng nước và chất xơ để phòng táo bón, bởi việc rặn mạnh khi đi ngoài cũng có thể gây xuất huyết.
Phòng ngừa trượt ngã: Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất trong chăm sóc người giảm tiểu cầu là phòng ngừa té ngã. Theo khuyến cáo của National Cancer Institute, môi trường sinh hoạt cần được giữ khô ráo, gọn gàng, hạn chế các vật cản dễ gây vấp ngã. Người bệnh nên mang dép có độ bám tốt và tránh các hoạt động có nguy cơ chấn thương như leo trèo, vận động mạnh hoặc chơi thể thao đối kháng. Đối với người giảm tiểu cầu, chỉ một cú ngã nhẹ cũng có thể dẫn đến xuất huyết nghiêm trọng.
Hoạt động thể chất: Về vận động, người bệnh vẫn nên duy trì các hoạt động nhẹ nhàng để đảm bảo sức khỏe chung, nhưng cần lắng nghe cơ thể và nghỉ ngơi khi mệt. Những bài tập cường độ cao, chạy nhảy hoặc nâng vật nặng đều không phù hợp trong giai đoạn này.
Lưu ý quan trọng: Một vấn đề đặc biệt quan trọng khác là việc sử dụng thuốc. Người bệnh không được tự ý dùng các thuốc giảm đau, chống viêm thông thường như aspirin hay các thuốc thuộc nhóm NSAIDs, bởi những thuốc này có thể làm giảm chức năng tiểu cầu, từ đó làm tăng nguy cơ chảy máu. Khi cần giảm đau hoặc hạ sốt, việc sử dụng thuốc phải có chỉ định của bác sĩ. Đồng thời, người bệnh cũng cần thông báo đầy đủ tình trạng giảm tiểu cầu của mình với bác sĩ hoặc nha sĩ trước khi thực hiện bất kỳ thủ thuật nào.
Không chỉ thể chất, yếu tố tinh thần cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị. Sự động viên từ gia đình, môi trường sống an toàn và tâm lý ổn định sẽ giúp người bệnh tuân thủ điều trị tốt hơn và giảm bớt lo lắng không cần thiết. Người bệnh cũng nên chủ động trao đổi với bác sĩ khi có bất kỳ triệu chứng bất thường nào hoặc khi cảm thấy không yên tâm.
ĐD Đặng Vân Anh, ĐD Mai Hằng Nga – Khoa Huyết học lâm sàng