Loạn sản độ cao: Giai đoạn vàng để ngăn ngừa ung thư

Cầm trên tay phiếu kết quả, người bệnh không khỏi hoang mang: "Đây đã phải là ung thư chưa?", "Bệnh có nguy hiểm không?", "Có cần điều trị gì thêm không? Đây cũng là những câu hỏi mà các bác sĩ Khoa Giải phẫu bệnh lý thường xuyên nhận được từ người bệnh. Vậy loạn sản độ cao thực chất là gì và cần hiểu như thế nào để không quá lo lắng nhưng cũng không chủ quan?

Loạn sản độ cao chưa phải ung thư nhưng không thể chủ quan

Loạn sản (dysplasia) là tình trạng các tế bào trong mô như thực quản, dạ dày, đại trực tràng, cổ tử cung... xuất hiện những biến đổi bất thường về hình thái và cấu trúc, nhưng chưa xâm nhập xuống các lớp mô bên dưới. Loạn sản thường được chia thành ba mức độ: loạn sản nhẹ, loạn sản vừa và loạn sản độ cao (loạn sản nặng). Trong đó, loạn sản độ cao là mức độ nặng nhất, có nhiều đặc điểm gần giống tế bào ung thư.

Tiến trình của biến đổi biểu mô từ bình thường thành ung thư

Tuy nhiên, điểm khác biệt quan trọng là ở giai đoạn này, các tế bào bất thường vẫn chưa phá vỡ màng đáy, chưa xâm lấn sang các mô lân cận và chưa có khả năng di căn. Trong khi đó, ung thư xâm nhập là khi các tế bào ác tính đã vượt qua hàng rào bảo vệ này, lan sang các mô xung quanh và có nguy cơ di căn đến các cơ quan khác. Như vậy, loạn sản độ cao chưa phải là ung thư xâm nhập, nhưng được xem là tổn thương tiền ung thư, nằm ngay "ranh giới" trước khi tiến triển thành ung thư thực sự. 

 

Theo TS. BS Ngô Thị Minh Hạnh – Chủ nhiệm Khoa Giải phẫu bệnh lý, loạn sản độ cao là tổn thương có nguy cơ cao tiến triển thành ung thư nếu không được điều trị. So với loạn sản nhẹ và vừa, nguy cơ tiến triển cao hơn nhiều, thời gian chuyển biến có thể không dài và trong một số trường hợp, tổn thương có thể đã tồn tại những ổ ung thư rất nhỏ chưa được phát hiện. Nguy cơ này cũng khác nhau tùy thuộc vào vị trí tổn thương như thanh quản, cổ tử cung, dạ dày hay đại trực tràng.

Phát hiện sớm là "giai đoạn vàng" để ngăn ngừa ung thư

Khi có kết quả giải phẫu bệnh là loạn sản độ cao, người bệnh cần được điều trị sớm, không nên chỉ theo dõi đơn thuần. Tùy vị trí và đặc điểm tổn thương, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp như cắt bỏ tổn thương tại chỗ, cắt hớt niêm mạc qua nội soi, vi phẫu, can thiệp bằng laser hoặc các phương pháp phá hủy tổn thương khác. Mục tiêu điều trị là loại bỏ hoàn toàn vùng tế bào bất thường và ngăn ngừa tiến triển thành ung thư xâm nhập.

Loạn sản độ cao chính là "giai đoạn vàng" trong phòng chống ung thư. Nếu được phát hiện và xử trí kịp thời, khả năng điều trị khỏi rất cao, giúp hạn chế tối đa những phương pháp điều trị nặng nề về sau, đồng thời bảo tồn tốt chức năng của cơ quan bị tổn thương. Ngược lại, nếu trì hoãn điều trị, tổn thương có thể tiến triển thành ung thư xâm nhập, khiến việc điều trị trở nên phức tạp, kéo dài và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng sống cũng như tiên lượng bệnh.

Chẩn đoán loạn sản độ cao được xác định dựa trên xét nghiệm giải phẫu bệnh - tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán. Bác sĩ giải phẫu bệnh có vai trò đánh giá chính xác mức độ biến đổi tế bào, phân biệt giữa loạn sản và ung thư xâm nhập, từ đó hỗ trợ bác sĩ lâm sàng lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.