Theo các bác sĩ nam khoa và nhi khoa, phần lớn trẻ nhỏ đều có hiện tượng hẹp bao quy đầu sinh lý và không cần can thiệp ngay. Điều quan trọng là cha mẹ cần biết cách vệ sinh đúng để giữ vùng kín của trẻ sạch sẽ, hạn chế viêm nhiễm và theo dõi sự phát triển tự nhiên của bao quy đầu.
Hẹp bao quy đầu ở trẻ là gì?
Bao quy đầu là lớp da bao bọc phần đầu dương vật (quy đầu). Khi mới sinh, phần lớn bé trai có lớp da này dính tự nhiên vào quy đầu, khiến bao quy đầu chưa thể tuột xuống hoàn toàn.
Đây được gọi là hẹp bao quy đầu sinh lý và được xem là hiện tượng bình thường trong quá trình phát triển của trẻ.
Theo thời gian, nhờ sự phát triển của cơ thể, các đợt cương dương tự nhiên và quá trình bong tách lớp dính, bao quy đầu sẽ dần tách khỏi quy đầu. Đến tuổi đi học, đa số trẻ có thể tự tuột bao quy đầu một phần hoặc hoàn toàn.
Do đó, việc trẻ nhỏ chưa lộn được bao quy đầu không đồng nghĩa với bệnh lý và không phải trường hợp nào cũng cần cắt bao quy đầu.
Vì sao vệ sinh đúng cách lại quan trọng?
Khi bao quy đầu hẹp, các chất tiết tự nhiên, tế bào chết và nước tiểu có thể tích tụ bên trong tạo thành chất màu trắng gọi là bựa sinh dục.
Nếu vùng kín không được vệ sinh sạch sẽ, trẻ có nguy cơ gặp các vấn đề như:
- Viêm bao quy đầu.
- Viêm quy đầu.
- Đỏ da, ngứa ngáy vùng kín.
- Tiểu buốt, tiểu khó.
- Mùi hôi khó chịu.
Ngược lại, vệ sinh quá mức hoặc cố gắng lộn bao quy đầu mạnh tay cũng có thể làm tổn thương vùng da non nớt của trẻ, gây sẹo xơ và làm tình trạng hẹp trở nên nghiêm trọng hơn.
Hướng dẫn vệ sinh cho trẻ bị hẹp bao quy đầu
Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ
Ở giai đoạn này, cha mẹ chỉ cần vệ sinh bên ngoài dương vật giống như các vùng da khác trên cơ thể.
Các bước thực hiện gồm:
- Rửa tay sạch trước khi chăm sóc trẻ.
- Dùng nước ấm để làm sạch vùng sinh dục.
- Lau khô nhẹ nhàng sau khi tắm.
Điều quan trọng là không cố gắng kéo tụt bao quy đầu xuống khi bao quy đầu chưa tự tuột được.
Nhiều phụ huynh nghĩ rằng phải lộn bao quy đầu để rửa sạch bên trong nhưng điều này có thể gây đau, rách da và chảy máu.
Đối với trẻ lớn hơn đã có thể tuột bao quy đầu một phần
Khi bao quy đầu bắt đầu tách tự nhiên, cha mẹ có thể hướng dẫn trẻ:
- Kéo nhẹ bao quy đầu xuống khi đi tiểu
- Rửa bằng nước sạch.
- Lau khô nhẹ nhàng.
- Kéo bao quy đầu trở lại vị trí ban đầu sau khi vệ sinh.
Không nên cố kéo vượt quá giới hạn tự nhiên của bao quy đầu.
Việc thao tác nhẹ nhàng và đều đặn sẽ giúp quá trình tách bao quy đầu diễn ra thuận lợi hơn theo thời gian.
Những sai lầm cha mẹ thường mắc phải
Cố lộn bao quy đầu cho trẻ
Đây là sai lầm phổ biến nhất.
Khi dùng lực mạnh kéo bao quy đầu xuống, lớp da có thể bị rách vi thể. Sau khi lành, các tổn thương này tạo thành sẹo xơ khiến bao quy đầu mất tính đàn hồi và làm tăng nguy cơ hẹp bao quy đầu bệnh lý.
Dùng tăm bông hoặc vật dụng để nong
Một số phụ huynh tìm cách dùng tăm bông hoặc các dụng cụ khác để tách bao quy đầu.
Việc này không những không hiệu quả mà còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và tổn thương quy đầu.
Lạm dụng dung dịch sát khuẩn
Các dung dịch sát khuẩn mạnh có thể gây kích ứng da, làm mất cân bằng hệ vi sinh tự nhiên và khiến vùng kín của trẻ dễ viêm hơn.
Thông thường, nước sạch và các sản phẩm dịu nhẹ dành cho trẻ em đã đủ để vệ sinh hàng ngày.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Bao quy đầu sưng đỏ kéo dài.
- Trẻ đau khi đi tiểu.
- Tiểu khó, tia nước tiểu yếu hoặc phồng bao quy đầu khi tiểu.
- Chảy dịch mủ ở đầu dương vật.
- Viêm bao quy đầu tái phát nhiều lần.
- Bao quy đầu không thể tuột xuống ở độ tuổi lớn kèm các triệu chứng bất thường.
Bác sĩ sẽ đánh giá xem trẻ đang bị hẹp bao quy đầu sinh lý hay hẹp bao quy đầu bệnh lý để có hướng xử trí phù hợp.
Trong nhiều trường hợp, trẻ chỉ cần theo dõi hoặc sử dụng thuốc bôi theo chỉ định. Phẫu thuật cắt bao quy đầu thường chỉ được cân nhắc khi có chỉ định y khoa rõ ràng.
Cha mẹ cần kiên nhẫn với quá trình phát triển tự nhiên của trẻ
Hẹp bao quy đầu ở trẻ nhỏ phần lớn là hiện tượng sinh lý bình thường. Điều quan trọng nhất không phải là cố gắng lộn bao quy đầu càng sớm càng tốt mà là giữ vệ sinh đúng cách, theo dõi các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi khám khi cần thiết.
Sự can thiệp thô bạo hoặc thiếu hiểu biết đôi khi gây hại nhiều hơn lợi ích. Một chút kiên nhẫn cùng việc chăm sóc đúng cách sẽ giúp trẻ phát triển khỏe mạnh và hạn chế tối đa các biến chứng liên quan đến bao quy đầu trong tương lai.
Bs.CK2 Nguyễn Văn Phú - Khoa Nam học, Bệnh viện TWQĐ 108