18F-FDG PET/CT: Xét nghiệm kỹ thuật cao trong chẩn đoán và đánh giá đáp ứng điều trị Sarcoidosis tim

Sarcoidosis là bệnh lý viêm mạn tính đa hệ thống, căn nguyên chưa rõ, đặc trưng bởi sự hình thành các u hạt viêm không hoại tử. Bệnh có thể tự thoái lui ở khoảng 50% trường hợp, tuy nhiên khi tổn thương tim xuất hiện, nguy cơ rối loạn chức năng cơ tim và tử vong đột ngột gia tăng đáng kể. Các u hạt viêm hoạt động có thể tiến triển thành xơ hóa, gây tổn thương không hồi phục. Điều trị toàn thân thường được chỉ định nhằm kiểm soát triệu chứng và hạn chế tổn thương cơ quan, đặc biệt trong các trường hợp sarcoidosis tim.

Việc chẩn đoán sarcoidosis tim trên thực tế gặp nhiều khó khăn do phần lớn người bệnh không có biểu hiện lâm sàng rõ ràng. Tổn thương có thể ảnh hưởng đến cả tâm nhĩ và tâm thất, thường khu trú tại vùng đáy vách liên thất - vị trí dễ gây block nhĩ thất, rối loạn nhịp thất, suy tim và thậm chí đột tử, với tỉ lệ được báo cáo lên tới 35%. Chính vì tiên lượng nặng nề, yêu cầu đặt ra là phải phát hiện sớm, đánh giá chính xác mức độ hoạt động của bệnh để có chiến lược điều trị phù hợp.

Nhiều nghiên cứu và các phân tích tổng hợp cho thấy 18F-FDG PET/CT có độ nhạy và độ chính xác cao, dao động từ 79-100% trong chẩn đoán sarcoidosis tim. Hướng dẫn của Hiệp hội Tuần hoàn Nhật Bản cho phép xác lập chẩn đoán dựa trên sinh thiết cơ tim hoặc kết hợp tiêu chí lâm sàng với hình ảnh tăng hấp thu FDG tại cơ tim trên PET/CT. Trong khi đó, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ cũng nhấn mạnh vai trò của PET/CT như một công cụ quan trọng trong tiếp cận, đánh giá và quản lý người bệnh sarcoidosis tim. Trên lâm sàng, kỹ thuật này thường được phối hợp với cộng hưởng từ tim nhằm đánh giá toàn diện tổn thương, đồng thời vẫn được chỉ định ngay cả khi MRI cho kết quả âm tính, không xác định hoặc trong trường hợp người bệnh có chống chỉ định với MRI.

Hình ảnh 18F-FDG PET/CT trong sarcoidosis tim có thể biểu hiện dưới nhiều dạng khác nhau như không hấp thu, hấp thu lan tỏa, hấp thu khu trú hoặc khu trú trên nền lan tỏa. Trong đó, các kiểu hình hấp thu khu trú và khu trú trên nền lan tỏa có độ đặc hiệu chẩn đoán cao, trên 80%. Khi được kết hợp với xạ hình tưới máu cơ tim, PET/CT còn mang giá trị tiên lượng quan trọng; sự hiện diện đồng thời của tăng hấp thu FDG và khuyết xạ tưới máu được xem là dấu hiệu tiên lượng xấu, liên quan đến nguy cơ cao rối loạn nhịp nặng và tử vong đột ngột.

Không chỉ dừng lại ở vai trò chẩn đoán, 18F-FDG PET/CT còn là công cụ hữu hiệu trong đánh giá đáp ứng điều trị sarcoidosis tim. Sự giảm hấp thu FDG tại các tổn thương sau điều trị được chứng minh có liên quan mật thiết với cải thiện triệu chứng lâm sàng, tăng phân suất tống máu thất trái và giảm nguy cơ biến cố tim mạch. Ngược lại, hình ảnh tăng hoặc tồn dư hấp thu FDG giúp phát hiện tình trạng viêm cơ tim còn hoạt động hoặc kháng điều trị, hỗ trợ bác sĩ kịp thời điều chỉnh phác đồ.

Hiện nay, Khoa Y học hạt nhân, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã triển khai thường quy kỹ thuật chụp 18F-FDG PET/CT tim kết hợp xạ hình tưới máu cơ tim, đáp ứng yêu cầu chẩn đoán và theo dõi điều trị sarcoidosis tim theo các khuyến cáo quốc tế. Các cơ sở y tế, người bệnh và thân nhân có thể liên hệ trực tiếp với khoa để được tư vấn chuyên môn và hướng dẫn thực hiện kỹ thuật một cách thuận tiện, an toàn và hiệu quả.