Ung thư phổi là một trong những loại ung thư phổ biến và có tỷ lệ tử vong cao hàng đầu hiện nay. Khoảng 85% trường hợp là ung thư phổi không tế bào nhỏ (UTPKTBN) và đa số khi chẩn đoán bệnh thường đã ở giai đoạn muộn. Trong đó, đột biến gen EGFR là đột biến thường gặp ở bệnh nhân châu Á, chiếm khoảng 40–50%.

Phần lớn các đột biến EGFR là đột biến nhạy cảm với các  thuốc ức chế EGFR tyrosine kinase (TKI) và thường đáp ứng tốt với thuốc điều trị bằng các thuốc đó. Tuy nhiên, một nhóm nhỏ bệnh nhân mang đột biến EGFR chèn đoạn Exon 20 lại đáp ứng rất hạn chế với các thuốc đó. Tại Việt Nam, đột biến chèn đoạn Exon 20 chiếm khoảng 5% số trường hợp có đột biến EGFR và thường liên quan đến tiên lượng không thuận lợi.

Hiện nay, hóa trị trên nền platin vẫn là lựa chọn điều trị phổ biến cho nhóm bệnh nhân này, nhưng hiệu quả còn hạn chế, với thời gian kiểm soát bệnh trung bình chỉ khoảng 4–7 tháng. Vì vậy, việc tìm kiếm các phương pháp điều trị mới đang là nhu cầu cấp thiết, nhằm mang lại thêm cơ hội cho người bệnh.

Trong những năm gần đây, sự ra đời của Amivantamab đã mở ra thêm cơ hội điều trị cho bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tiến triển hoặc di căn mang đột biến EGFR chèn đoạn Exon 20 – một nhóm bệnh vốn đáp ứng kém với các thuốc điều trị đích trước đây.

Amivantamab là hoạt chất chính trong thuốc Rybrevant, thuộc nhóm kháng thể đơn dòng thế hệ mới. Thuốc được thiết kế để nhận diện đồng thời hai mục tiêu quan trọng trên tế bào ung thư là EGFR và MET, từ đó ngăn chặn sự phát triển của tế bào ung thư, đồng thời huy động hệ miễn dịch tham gia tiêu diệt các tế bào bất thường. Đây là cơ chế tác động kép giúp Amivantamab trở thành một trong những liệu pháp điều trị đích đầy hứa hẹn cho nhóm bệnh nhân mang đột biến EGFR chèn đoạn Exon 20.

Tháng 3/2024, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã phê duyệt Amivantamab kết hợp với hóa trị (carboplatin và pemetrexed) trong điều trị bước một cho bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tiến triển hoặc di căn có đột biến EGFR chèn đoạn Exon 20. Thuốc cũng được chấp thuận sử dụng cho những bệnh nhân có bệnh tiến triển sau điều trị hóa trị trên nền platin.

Kết quả nghiên cứu PAPILLON cho thấy, việc phối hợp Amivantamab với hóa trị giúp kéo dài thời gian kiểm soát bệnh trung bình lên 11,4 tháng, so với 6,7 tháng ở nhóm chỉ điều trị hóa chất đơn thuần. Trong nghiên cứu CHRYSALIS, Amivantamab đơn trị đạt tỷ lệ đáp ứng khối u khoảng 40%, với thời gian sống thêm không bệnh tiến triển trung bình 8,3 tháng và thời gian sống toàn bộ trung bình 22,8 tháng ở những bệnh nhân đã thất bại với điều trị trước đó.

Gần đây, dựa theo kết quả nghiên cứu Mariposa, amivantamab còn  thêm hai chỉ định điều trị cho nhóm bệnh nhân UTPKTBN giai đoạn muộn mang đột biến EGFR thường gặp: kết hợp với lazertinib để điều trị hàng đầu cho bệnh nhân NSCLC tiến triển có đột biến EGFR mất đoạn Exon 19 hoặc đột biến thay thế L858R Exon 21; kết hợp với carboplatin và pemetrexed để điều trị cho bệnh nhân NSCLC tiến triển có đột biến EGFR mất đoạn Exon 19 hoặc đột biến thay thế L858R Exon 21 sau thất bại với điều trị trước đó bao gồm đã những bệnh nhân đã dùng thuốc TKI.

Tuy nhiên, cũng như nhiều thuốc điều trị ung thư khác, Amivantamab có thể gây một số tác dụng phụ như phản ứng trong quá trình truyền thuốc (sốt, ớn lạnh, buồn nôn, chóng mặt, khó thở), phát ban da, viêm quanh móng, đỏ mắt hoặc chảy nước mắt. Trong một số trường hợp hiếm gặp, người bệnh có thể xuất hiện phản ứng dị ứng nghiêm trọng như khó thở, sưng nề mặt hoặc cổ họng và cần được cấp cứu ngay.

Thuốc được sử dụng bằng đường truyền tĩnh mạch tại bệnh viện dưới sự theo dõi của nhân viên y tế. Trước khi truyền, người bệnh thường được dùng thuốc dự phòng nhằm giảm nguy cơ phản ứng dị ứng và các tác dụng không mong muốn liên quan đến truyền thuốc.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như khó thở kéo dài, phát ban nặng, mệt mỏi nhiều hoặc sưng phù bất thường, người bệnh cần thông báo ngay cho bác sĩ để được xử trí kịp thời.

Hiện nay, xét nghiệm tìm đột biến gen đóng vai trò rất quan trọng trong điều trị ung thư phổi. Kết quả xét nghiệm giúp bác sĩ xác định chính xác đặc điểm sinh học của khối u, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu cho từng người bệnh.

Đặc biệt ở những bệnh nhân có đột biến EGFR chèn đoạn Exon 20, sự xuất hiện của Amivantamab đã mở ra thêm cơ hội kiểm soát bệnh hiệu quả hơn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và kéo dài thời gian sống cho người bệnh.

Ung thư phổi không còn được điều trị theo một công thức chung cho tất cả mọi người. Với sự phát triển của y học cá thể hóa và các thuốc điều trị đích thế hệ mới như Amivantamab, ngày càng nhiều bệnh nhân có cơ hội tiếp cận những phương pháp điều trị phù hợp, hiệu quả và an toàn hơn.

Nếu được chẩn đoán ung thư phổi, người bệnh cần được tư vấn về việc thực hiện các xét nghiệm gen cần thiết để có thể lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu nhất.

                                                 PGS, TS Nguyễn Đình Tiến, Chủ nhiệm bộ môn Nội hô hấp - Bệnh viện TWQĐ 108, Phó Chủ tịch Hội Phổi Việt Nam

Đoàn Công ty TNHH Varian Medical Systems Việt Nam (Siemens Healthineers) tham gia buổi làm việc có: Bà Lynda Baxter - Phó Chủ tịch toàn cầu phụ trách Chương trình Giá trị Chăm sóc Ung thư, Varian Medical Systems và ông Đặng Xuân Tùng - Giám đốc Công ty TNHH Varian Medical Systems Việt Nam.

Điều trị, chăm sóc bệnh nhân ung thư không chỉ là câu chuyện về công nghệ hay thiết bị, mà cốt lõi nằm ở lộ trình lâm sàng cho bệnh nhân và việc đào tạo nhân lực là cực kỳ quan trọng. Trên cơ sở đó, Thiếu tướng, PGS, TS Phạm Thái Giang đề cập những lĩnh vực hai bên có thể tập trung hợp tác trong thời gian tới. Thứ nhất, phát triển chương trình đào tạo bài bản, dài hạn về xạ trị - xạ phẫu, gắn với thực hành lâm sàng, phối hợp đa chuyên ngành, an toàn người bệnh và ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến. Thứ hai, hợp tác xây dựng mô hình chăm sóc ung thư toàn diện, trong đó giá trị điều trị được đánh giá bằng kết quả chuyên môn, chất lượng cuộc sống, hiệu quả sử dụng nguồn lực và khả năng tiếp cận dịch vụ của người bệnh.

Ung thư là một trong những thách thức lớn đối với ngành y tế. Số ca mắc mới không ngừng gia tăng đặt ra yêu cầu cấp bách, buộc các y bác sĩ, các cơ sở y tế phải không ngừng nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị theo hướng chính xác, cá thể hóa.

Mỗi năm, Bệnh viện TWQĐ 108 tiếp nhận khoảng 25.000 - 30.000 người bệnh ung thư đến khám và điều trị. Trong số đó, 40% - 50% có chỉ định xạ trị hoặc xạ phẫu như một phần thiết yếu trong quá trình điều trị. Những số liệu này cho thấy nhu cầu cấp thiết phải liên tục cải thiện chất lượng, độ an toàn, độ chính xác và khả năng tiếp cận các dịch vụ xạ trị ung thư.

Với kinh nghiệm điều hành chương trình ung thư của một hệ thống y tế lớn tại Hoa Kỳ, tiếp nhận khoảng 50.000 bệnh nhân ung thư mới mỗi năm, bà Lynda Baxter - Phó Chủ tịch toàn cầu phụ trách Chương trình Giá trị Chăm sóc Ung thư, Varian Medical Systems đã chia sẻ hành trình xây dựng chương trình điều trị ung thư toàn diện và đề xuất hợp tác chiến lược với Bệnh viện TWQĐ 108. Chăm sóc bệnh nhân ung thư không chỉ là vấn đề trang thiết bị, mà là tổng hòa của con người, quy trình chuyên môn và tổ chức điều trị theo từng nhóm bệnh. Lấy ví dụ điển hình từ chương trình phát hiện sớm và điều trị ung thư phổi, bà chia sẻ các giải pháp quản lý nhóm nguy cơ cao, xây dựng quy trình chuyển tuyến thuận tiện và bố trí cán bộ điều phối theo dõi người bệnh định kỳ. Bà Lynda Baxter cũng chia sẻ về xu hướng y học chính xác trong điều trị ung thư: “Đối với quy trình y học chính xác, câu hỏi đặt ra là: Làm thế nào để chúng ta hợp tác và xác định xem đâu là điểm thích hợp để tích hợp các giải pháp y học chính xác vào lộ trình lâm sàng? Có thể bắt đầu với ung thư vú - một bệnh lý rất phổ biến mà chúng ta thường thấy các biến đổi gen và yếu tố di truyền gia đình”.

 

Sự kết hợp đa phương thức giữa chẩn đoán hình ảnh, di truyền học, giải phẫu bệnh và trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển mạnh mẽ và có vai trò quan trọng trong điều trị và giúp tầm soát, phát hiện bệnh nhân ở giai đoạn sớm hơn.

Một trong những điểm nhấn của mối quan hệ hợp tác giữa Bệnh viện TWQĐ 108 và Varian Medical Systems là việc khai trương Trung tâm Đào tạo Xạ trị - Xạ phẫu vào ngày 08/7/2026. Đây là Trung tâm đào tạo Xạ trị - Xạ phẫu đầu tiên tại Việt Nam và các chương trình được thiết kế theo hướng kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, giúp học viên tiếp cận những kinh nghiệm điều trị theo các hướng dẫn quốc tế mới nhất.

Những kết quả đã đạt được trong thời gian qua cùng trao đổi giữa hai bên tại buổi làm việc hôm nay sẽ mở ra những cơ hội hợp tác mới trong đào tạo, nghiên cứu và điều trị, chăm sóc bệnh nhân ung thư. Từ đây mở ra thêm nhiều cơ hội, giúp bệnh nhân được tiếp cận phương pháp điều trị hiện đại, giảm gánh nặng tài chính./.

Minh Phương, Hải Nam - Bộ phận Truyền thông, Phòng KHQS