Hồi phục sớm sau phẫu thuật tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 ERAS (Enhanced Recovery After Surgery)

  11:12 AM 09/11/2021

Chương trình tăng cường hồi phục sau phẫu thuật ( ERAS) ra đời trên thế giới vào đầu những năm 2000, đến nay đang phát triển và được áp dụng rộng rãi ở các trung tâm phẫu thuật lớn trên thế giới và ngày càng khẳng định giá trị vượt trội, cải thiện chất lượng điều trị. Chăm sóc người bệnh  theo ERAS làm tăng khả năng hồi phục và độ hài lòng hơn là lối chăm sóc  truyền thống. Nhiều quan điểm và thói quen theo lối chăm sóc cũ trước đây đã thay đổi, càng tập hợp được nhiều yếu tố trong chiến lược chăm sóc toàn diện càng thúc đẩy khả năng hồi phục sớm cho người bệnh. 

Bênh nhân sau mổ nội soi cắt thùy phổi giờ thứ 5 tại BVTWQĐ 108.

ERAS là cả một chiến lược chăm sóc toàn diện nhằm tối ưu hóa quá trình chăm sóc điều trị, giảm biến chứng, rút ngắn thời gian nằm viện, giảm chi phí, tăng cường sự hài lòng của người bệnh. Quá trình chăm sóc được chia làm ba giai đoạn: trước, trong và sau phẫu thuật. Với sự tham gia, phối hợp của rất nhiều các chuyên ngành  : ngoại khoa, nội khoa, gây mê hồi sức, dinh dưỡng, phục hồi chức năng.v.v.

 ERAS là tập hợp các phác đồ chăm sóc với nhiều phương thức khác nhau cho người bệnh từ trước, trong, sau mổ.

Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh, bệnh nhân phẫu thuật theo ERAS thường được ra viện từ 2 - 5 ngày sau phẫu thuật, thay vì phải nằm viện kéo dài từ 7- 10 ngày như trước đây. ERAS góp phần giảm tỉ lệ biến chứng, giảm thời gian nằm hậu phẫu, giảm tỷ lệ tái nhập viện cũng như chi phí của người bệnh. Đồng thời áp dụng ERAS giúp giảm thời gian chăm sóc của nhân viên y tế 30%, giảm biến chứng sau phẫu thuật lên đến 50%.

Bệnh viện TWQĐ 108 là bệnh viện đa khoa, chuyên khoa sâu với thế mạnh là có cơ sở hạ tầng rất tốt, trang thiết bị máy móc hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao và được đào tạo bài bản. Số lượng bệnh nhân đến khám và điều trị ngày một tăng, số lượng mổ trung bình mỗi ngày từ 150- 200 ca mổ đại phẫu, bệnh nhân có nhu cầu phẫu thuật phải chờ đợi dài ngày là áp lực thực tế cần cả bệnh viện vào cuộc, nghiên cứu và tìm nhiều giải pháp đồng bộ. Làm thế nào để rút ngắn ngày nằm điều trị, tăng khả năng thu dung nhưng đồng thời làm tăng khả năng hồi phục cũng như sự hài lòng của người bệnh? Ngoài những giải pháp về hành chính thì áp dụng chiến lược chăm sóc toàn diện theo ERAS là giải pháp tiên tiến mang tính bền vững.   

Với vai trò là một mắt xích then chốt, khoa Gây mê Hồi sức đã tích cực phối hợp triển khai với các chuyên khoa, thực hiện bài bản, có cơ sở khoa học và thận trọng từng bước để chương trình này được áp dụng hiệu quả cho hầu hết các ca mổ.

Giai đoạn trước phẫu thuật, bệnh nhân được bác sỹ chủ động thăm khám, cung cấp thông tin, giải thích quy trình, động viên tinh thần, phối hợp với các chuyên khoa điều trị những bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, bổ sung dinh dưỡng.v.v.  Hướng dẫn người bệnh cách ăn uống nhằm giảm tối đa thời gian nhịn ăn trước mổ như cho ăn nhẹ trước mổ 06 giờ, cho uống nước giàu carbonhydrat  đến trước mổ 02 giờ, trẻ em cho bú mẹ trước mổ 04 giờ.  Không cần tẩy ruột cho hầu hết các trường hợp. Dự phòng huyết khối tĩnh mạch sâu cho những người bệnh có yếu tố nguy cơ cao.

Trong quá trình phẫu thuật, những phác đồ gây mê chuẩn và tối ưu cho các chuyên khoa đã được áp dụng, vệ sinh vết mổ bằng dung dịch xà phòng và diệt khuẩn, kháng sinh dự phòng được thực hiện thường quy cho các ca mổ sạch và sạch nhiễm. Các phẫu thuật sạch vùng đầu mặt cổ, tuyến giáp hoàn toàn không cần sử dụng kháng sinh.  Các bệnh nhân có nguy cơ đều được dự phòng nôn và buồn nôn sau mổ. Chỉ đặt sonde dạ dày và sonde tiểu cho những trường hợp thật cần thiết. Kiểm soát thân nhiệt, theo dõi độ mê sâu, gây mê cân bằng, theo dõi và giải dãn cơ, rút ống nội khí quản sớm.

Giai đoạn chăm sóc sau mổ cũng áp dụng nhiều phác đồ mới so với truyền thống.  Hạn chế truyền dịch sau mổ và thay bằng cách cho bệnh nhân uống nước dinh dưỡng sớm ngay khi có thể (được áp dụng với cả phẫu thuật trên đường tiêu hóa) để tránh rối loạn nước, điện giải cũng như hồi phục sớm chức năng của dạ dày ruột. Tập vận động sớm, cho bệnh nhân ngồi dậy ngay buổi chiều, tập đi lại, lý liệu vỗ rung phòng tránh viêm phổi cũng như huyết khối tĩnh mạch. Các dẫn lưu được kiểm tra, đánh giá và rút bỏ sớm khi có thể, kiểm soát tốt đường máu, huyết áp cũng như tình trạng dinh dưỡng. Các phác đồ này được thiết kế chuẩn hóa và tối ưu nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của cuộc phẫu thuật đối với người bệnh, giảm stress và suy giảm chức năng các cơ quan. Do đó, người bệnh có thể hồi phục nhanh và sớm.

Cũng như những nhận định của các nhà nghiên cứu về ERAS trên thế giới, dù rất nhiều những việc cần làm và nhiều bộ phận phối hợp tuy nhiên vai trò của giảm đau sau mổ vẫn là yếu tố then chốt. Việc người bệnh không đau sau mổ đã hạn chế rất nhiều những biến chứng do đau gây ra như tăng huyết áp, tăng đường máu, ứ đọng đờm rãi, huyết khối tĩnh mạch sâu…Giúp người bệnh vận động sớm làm tăng nhu động ruột, giảm biến chứng về hô hấp, tim mạch. Hiện nay tại bệnh viện tất cả các ca phẫu thuật cả theo chương trình và mổ cấp cứu đều được áp dụng chương trình giảm đau sau mổ. Với phác đồ giảm đau đa mô thức, do người bệnh tự điều khiển, cá nhân hóa đến từng người bệnh, tăng cường gây tê vùng, tê thân thần kinh dưới hướng dẫn của siêu âm và hạn chế tối đa sử dụng thuốc gây nghiện nhóm morphin.

Việc áp dụng chương trình ERAS không chỉ mang lại hiệu quả cho quá trình chăm sóc người bệnh mà còn nâng cao hiệu quả làm việc nhóm, kết nối thông tin. Một số chuyên khoa như dinh dưỡng, phục hồi chức năng, quản lý bệnh viện cũng có cơ sở để nâng cao vai trò của mình, đầu tư, phục vụ chăm sóc người bệnh nhiều hơn. Các bác sĩ ngoại khoa áp dụng các kỹ thuật nhằm tối ưu hóa phương pháp mổ, hạn chế xâm lấn, hoặc xâm lấn tối thiểu, áp dụng rộng rãi kỹ thuật mổ nội soi. Lực lượng điều dưỡng viên của các khoa ngoại có nhiều thời gian hơn để chăm sóc toàn diện người bệnh, không mất nhiều thời gian cho các việc như tiêm kháng sinh dài ngày,  truyền dịch kéo dài, thụt tháo đường ruột, nằm bất động lâu sau mổ như trước đây.

Hình ảnh điều dưỡng chăm sóc người bệnh sau mổ với hệ thống giảm đau do người bệnh tự điều khiển ( PCA)

Thông cảm và thấu hiểu những đau đớn và lo lắng của người bệnh khi phải phẫu thuật, với phương trâm mang lại sự an toàn cao nhất, sự hài lòng và hồi phục sớm nhất, với tôn chỉ lấy người bệnh là trung tâm, mọi quy trình chăm sóc và quản lý bệnh nhân theo ERAS tại bệnh viện TWQĐ 108 luôn được chú ý ở tất cả các chuyên khoa cùng với hỗ trợ của máy móc hiện đại, sự phối hợp đồng bộ của các chuyên ngành sẽ giúp người bệnh hồi phục sớm hơn và sớm trở lại với cuộc sống sinh hoạt bình thường.

Khoa Gây mê hồi sức BV TWQĐ 108

Pgs, Ts. Nguyễn Minh Lý, Bs. Nguyễn Văn Kiên

ERAS (Enhanced Recovery After Surgery)

Chia sẻ