Y Học Sức Khỏe

Xuất huyết não là một loại đột quỵ nguy hiểm, chiếm 15 – 30% các loại đột quỵ, phần lớn là hậu quả của tăng huyết áp. Tỷ lệ tử vong của bệnh trong 30 ngày đầu từ 35% - 50%, phần lớn để lại di chứng tàn phế nặng nề. Điều trị xuất huyết não bao gồm các phương pháp nội khoa và phẫu thuật (PT). Trong đó PT chọc hút ổ máu tụ, bơm chất tiêu sợi huyết dưới hướng dẫn của hệ thống định vị là một kỹ thuật mới, ít xâm lấn, thời gian tiến hành ngắn, độ chính xác cao, giảm thể tích khối máu tụ, giúp hồi phục thần kinh và kết cục lâm sàng.
Bệnh viện TWQĐ 108 được trang bị hệ thống máy định vị Navigation Stealth Station S7, trong thời gian vừa qua đã ứng dụng tiến hành đặt dẫn lưu vào trung tâm ổ máu tụ, có hoặc không tiêm thuốc tiêu huyết khối nhằm giảm thể tích khối máu tụ và giảm tình trạng phù nề chèn ép não. Chỉ định của phương pháp này: thời gian dưới 72 giờ kể từ khi khởi phát; điểm Glasgow: 9 – 12 điểm; thể tích khối máu tụ ≥ 25ml, đè đẩy đường giữa ≤ 10mm; bệnh nhân không có dị dạng mạch não và không có rối loạn đông máu. Chúng tôi trình bày một trường hợp bệnh nhân nữ 76 tuổi vào viện vì hôn mê do xuất huyết não tự phát lớn, đã được tiến hành kỹ thuật chọc hút ổ máu tụ; sau 4 ngày tình trạng ý thức cải thiện tốt, thể tích khối máu tụ từ 57ml xuống 15,7ml, sau 14 ngày điều trị bệnh nhân ra viện.
Minh họa
Bệnh nhân Lương Thị N., sinh năm 1942, vào viện ngày 29/3/2018.
Chẩn đoán khi vào viện: Hôn mê, liệt nửa người trái do chảy máu não vùng thái dương đỉnh chẩm phải, kích thước 5,8 x 7 x 2,8cm, thể tích 57ml/ Tăng huyết áp.
Bệnh nhân vào viện giờ thứ 12 của bệnh trong tình trạng:
Ý thức: hôn mê, Glasgow: 10 điểm; đồng tử 2 mắt 1,5 mm, còn phản xạ ánh sáng, liệt hoàn toàn nửa người trái, NIHSS: 12 điểm, huyết áp: 180/ 100mmHg. Bệnh nhân được điều trị nội khoa hồi sức tim phổi, kiểm soát huyết áp, duy trì nước điện giải, dùng các thuốc cầm máu và điều trị tăng áp lực nội sọ.

Hình 1. Cắt lớp vi tính sọ não khi bệnh nhân vào viện: hình ảnh chảy máu não vùng thái dương đỉnh chẩm phải kích thước 5,8 x 7 x 2,8 cm (V = 57ml)

Tuy nhiên tình trạng bệnh nhân không cải thiện. 4 giờ sau vào viện bệnh nhân tiếp tục xấu đi: Glasgow 8 điểm, đồng tử mắt phải 3mm, mất phản xạ với ánh sáng, đồng tử mắt trái 2mm, mất phản xạ ánh sáng; liệt hoàn toàn nửa người trái, sức cơ 0/5; NIHSS: 18 điểm; huyết áp: 140/90mmHg, được đặt ống nội khí quản thông khí cơ học.

Hình 2. CT sọ não bệnh nhân sau 4 giờ vào viện: hình ảnh chảy máu não vùng thái dương đỉnh chẩm phải gây hiệu ứng khối và phù não xung quanh, đè đẩy đường giữa 0,8cm

Bệnh nhân được tiến hành chọc hút ổ máu tụ dưới sự hướng dẫn của hệ thống định vị (stereotaxy) sau 7 giờ vào viện. Trong quá trình mổ đặt dẫn lưu ổ máu tụ hút được 60ml dịch máu thoái giáng, sau mổ 2 ngày tình trạng ý thức bệnh nhân cải thiện tốt, đồng tử 2 mắt đều, phản xạ ánh sáng dương tính. 4 ngày sau mổ bệnh nhân đã tỉnh táo hoàn toàn, bỏ máy thở và rút ống nội khí quản, rút dẫn lưu. Sau 14 ngày điều trị bệnh nhân ra viện ổn định, ý thức tỉnh táo, liệt nửa người trái sức cơ 1/5, NIHSS: 12 điểm, không có biến chứng chảy máu hay nhiễm khuẩn của phẫu thuật.

Hình 3. CT sọ não bệnh nhân sau khi đặt dẫn lưu ổ máu tụ dưới hướng dẫn của hệ thống định vị Nevigation

Hình 4. CT sọ não của bệnh nhân 3 ngày sau đặt dẫn lưu ổ máu tụ, kích thước ổ máu tụ giảm đi đáng kể, kích thước 3 x 3,5 x 3cm (V = 15,7ml)

Đây là một trong nhiều trường hợp được tiến hành phẫu thuật chọc hút dẫn lưu ổ máu tụ dưới hướng dẫn của hệ thống định vị không khung (Navigation) không sử dụng chất tiêu sợi huyết (rt-PA) được thực hiện tại Trung tâm Đột quỵ não cho kết quả. Phẫu thuật chọc hút dẫn lưu ổ máu tụ là một thủ thuật đơn giản, hiệu quả, an toàn và ít có biến chứng.

Kỹ thuật nếu được triển khai rộng rãi sẽ mở ra thêm một lựa chọn điều trị mới góp phần hồi phục chức năng thần kinh cũng như nâng cao chất lượng cuộc sống cho các bệnh nhân chảy máu não trên lều lớn.

Trung tâm Đột quỵ não - Khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện TWQĐ 108