Y Học Sức Khỏe

Hiện nay, dịch bệnh sốt xuất huyết (SXH) vẫn chưa có dấu hiện dừng lại, khiến hầu hết các bệnh viện chuyên khoa truyền nhiễm trên địa bàn Hà Nội rơi vào tình trạng quá tải trầm trọng. Các bác sĩ phải sàng lọc, trường hợp nào có dấu hiệu cảnh báo mới được nhập viện. Vì vậy việc chăm sóc và điều trị tại nhà cho người bệnh rất quan trọng.
Vấn đề cốt lõi là hạ sốt và bù dịch
SXH trong 3 ngày đầu có phản ứng sốt cao như sốt vi-rút thông thường khác và thường chưa có biến chứng nên điều trị tại nhà bằng cách nghỉ ngơi tuyệt đối trong môi trường thoáng mát (có điều hòa nhiệt độ là lý tưởng), uống nước có pha bột điện giải oresol theo chỉ dẫn (từ 2 lít/ngày), uống nước hoa quả, sinh tố, bổ sung vitamin C, B1 và ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu, giàu năng lượng, giàu protein như cháo thịt nạc, súp…

Khi sốt, nhiệt độ cơ thể tăng lên, vì vậy phải tìm mọi cách để làm cho cơ thể tỏa nhiệt ra bằng cách uống thuốc paracetamol hạ sốt kết hợp với chườm nước mát ở vị trí nách, bẹn và các nếp gấp, còn lau toàn bộ cơ thể bằng nước ấm để hạ nhiệt. Khi toàn thân được lau bằng nước ấm, giúp nhiệt độ cơ thể tỏa ra nhanh hơn. Ngoài ra, cần chú ý cho bệnh nhân (BN) mặc quần áo thoáng bởi khi BN sốt cao, lúc ấy cơ thể thường có cảm giác ớn lạnh thì nhiều người không biết lại đắp chăn hoặc mặc nhiều quần áo cho BN, càng làm hạn chế việc tỏa nhiệt của cơ thể.

Người bệnh SXH, tuyệt đối không được dùng aspirin hoặc ibuprofen để hạ sốt mà chỉ uống thuốc hạ sốt khi nhiệt độ trên 38,5 độ C với liều paracetamol 10-15mg/kg/lần, có nghĩa là người 40kg uống 1 viên 500mg/lần và người trên 70kg uống 2 viên/lần, cách 4-6h uống 1 lần kết hợp với hạ sốt bằng phương pháp vật lý như kể trên.

Trong ngày thứ 4-7, người nhà đặc biệt chú ý, khi BN có dấu hiệu bất thường như mệt lả, vã mồ hôi, chân tay lạnh, đau bụng, nôn, khó thở, chảy máu cam hoặc chân răng, rong kinh… cần đến ngay cơ sở y tế để chữa trị ngăn ngừa biến chứng.


Những khuyến cáo khi chăm sóc người bệnh SXH

Sốt là phản ứng tốt của cơ thể chống lại vi-rút. Nhưng nhiều BN tìm mọi cách hạ sốt tới nhiệt độ bình thường do đó lạm dụng paracetamol liều cao, dẫn tới ngộ độc gan và làm giảm khả năng miễn dịch của cơ thể. Hoặc pha oresol không đúng liều lượng, bởi nhiều người có quan niệm oresol là thuốc nên BN chỉ cần uống 2 gói pha trong ít nước là đủ mà không hề nghĩ như vậy sẽ dẫn tới rối loạn nước điện giải cho cơ thể. Hoặc có trường hợp không uống đủ nước trong giai đoạn sốt nhưng lại bổ sung quá nhiều nước trong giai đoạn hết sốt gây thừa nước có thể phù phổi cấp, có thể nguy hiểm tới tính mạng. Do vậy, BN không nên sốt ruột, khi thực hiện tốt việc bù dịch bằng đường uống, các triệu chứng sau 5-7 ngày BN giảm thì người bệnh sẽ ăn ngon miệng và thời gian hồi phục sẽ mất 1 tuần sau đó. Chú ý cho BN ăn thức ăn có chứa nhiều đạm, vitamin như trứng, sữa, thịt cá, nước sinh tố như đu đủ và cam… đặc biệt chú ý không ăn thức ăn nhiều mỡ và gia vị./.

Một số người thường có suy nghĩ cần phải truyền dung dịch muối, dung dịch sinh tố hay truyền đạm sau khi BN ra viện để bồi bổ sức khỏe là không nên vì giai đoạn này cơ thể tái hấp thu dịch, nguy cơ thừa dịch là rất nguy hiểm. Đặc biệt, việc truyền dịch tại gia đình hoặc cơ sở y tế tư nhân khi chưa có kiến thức sâu về bệnh SXH, dễ gây nguy hiểm đến tính mạng.

TS. Nguyễn Đăng Mạnh
Viện trưởng Viện Lâm sàng các bệnh truyền nhiễm, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108