Y học thường thức

Khớp gối được tạo thành bởi sự tiếp xúc giữa lồi cầu đùi và mâm chày. Sự vững chắc của khớp gối làm hai loại: Sự vững chắc chủ động được đảm bảo bởi cấu trúc gân cơ và sự vững chắc bị động được thực hiện qua hệ thống dây chằng, bao khớp. Hệ thống dây chằng khớp gối bao gồm hai dây chằng chéo là chéo trước và chéo sau, dây chằng bên trong, dây chằng sau trong, dây chằng bên ngoài, các dây chằng khu sau ngoài...Tổn thương đứt nhiều dây chằng khớp gối thường là do các chấn thương gây sai khớp dẫn đến đứt các dây chằng. Tổn thương các dây chằng này đều ảnh hưởng nhiều đến sự vững chắc của khớp gối. Để sử trí các tổn thương này cần đòi hỏi phẫu thuật viên có kinh nghiệm.
Chẩn đoán
Chẩn đoán những dây chằng bị tổn thương khi bệnh nhân đến khám với tình trạng mất vững khớp cần sự kết hợp khám kỹ lưỡng lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng như phim X-quang khớp gối, chụp cộng hưởng từ, chụp X-quang khớp gối có kéo tạ... Tổng hợp các đánh giá về các tổn thương dây chằng mà sẽ có chiến lược điều trị phù hợp.

Điều trị

Do khớp gối mất vững theo nhiều chiều nên việc xác định vị trí trung gian của khớp không đơn giản như là tổn thương đứt 1 dây chằng. Hơn nữa, thời gian phẫu thuật kéo dài hơn, việc cố định mỗi dây chằng ở vị trí làm sao cho đảm bảo đạt được vị trí trung gian nhất của khớp gối cũng khó khăn hơn nhiều, việc lựa chọn kỹ thuật cố định cho từng dây chằng cũng phải được cân nhắc kỹ lưỡng để tạo thuận lợi cho quá trình phục hồi sau phẫu thuật.
Khó khăn về mảnh ghép: Tái tạo một dây chằng sẽ tương đối đơn giản khi sử dụng mảnh ghép tự thân nhưng khi phải thực hiện tạo hình từ hai dây chằng trở lên, bên cạnh những khó khăn về kỹ thuật, vấn đề sử dụng mảnh ghép nào là một vấn đề đáng phải cân nhắc. Nếu sử dụng mảnh ghép tự thân, chắc chắn phải xử dụng mảnh ghép ở nhiều vị trí ở 1 chân hoặc là hai chân, việc này sẽ làm khó khăn hơn cho vấn đề hồi phục của bệnh nhân. Nếu sử dụng mảnh ghép đồng loại, phải cân nhắc với những nguy cơ của vấn đề mảnh ghép, chi phí tăng cao và bệnh nhân phải được tư vấn và hiểu kỹ trước khi sử dụng.
Khó khăn về vấn đề liền mảnh ghép: Theo nhiều nghiên cứu của các tác giả nước ngoài, vẫn có tỷ lệ thất bại sau tạo hình dây chằng do nguyên nhân không liền hoặc chậm liền mảnh ghép tuy nhiên tỷ lệ này không cao.
Phẫu thuật điều trị với các trường hợp tổn thương nhiều dây chằng: Với các trường hợp tổn thương hai dây chằng chéo kết hợp tổn thương dây chằng bên trong và bên ngoài chúng tôi lựa chọn tái tạo tất cả các dây chằng này trong 1 thì mổ. Với các trường hợp tổn thương nặng nề hơn, bệnh nhân đứt hai dây chằng chéo kết hợp tổn thương khu sau ngoài, có thể có hoặc không tổn thương dây chằng bên trong chúng tôi thường tiến hành tái tạo các dây chằng thành hai lần mổ. Lần thứ nhất tái tạo các dây chằng bên ngoài khớp là dây chằng khu sau ngoài, dây chằng bên ngoài... Lần mổ thứ 2 sẽ tái tạo nốt dây chằng chéo trước và chéo sau

Phục hồi chức năng sau mổ

Tái tạo nhiều dây chằng một thì thực sự là một thách thức cho vấn đề phục hồi chức năng sau mổ. Việc luyện tập yêu cầu người bệnh phải theo đúng hướng dẫn của bác sỹ, cần kiên trì luyện tập và được theo dõi trong quá trình luyện tập để có những điều chỉnh phù hợp.

Điều trị tổn thương nhiều dây chằng tại Khoa Phẫu thuật Khớp – Viện Chấn thương Chỉnh hình - Bệnh viện TƯQĐ 108

Chúng tôi bắt đầu tiến hành điều trị các bệnh nhân tổn thương nhiều dây chằng do sai khớp gối từ năm 2009. Là nơi đầu tiên ở phía bắc thực hiện điều trị các trường hợp tổn thương nhiều dây chằng khớp gối, sau nhiều năm thực hiện phẫu thuật, hiện tại đã là phẫu thuật thường quy tại khoa phẫu thuật khớp. Kết quả điều trị thu được khả quan khi so sánh với các tác giả trên thế giới.

TS. BS. Lê Hồng Hải, BS. Lê Hanh.
Khoa Phẫu thuật khớp - Viện Chấn thương Chỉnh hình - Bệnh viện TƯQĐ 108